Klassieke Klets

Seks, drank, drugs: de lust van Leonard Bernstein was onstilbaar. Joris en Guido duiken even in zijn leven, maar toch vooral in zijn werk. Telde de man van de musical West Side Story mee als een serieuze componist? Wat was zijn aandeel in de revival van Mahler? And what about the Lenny leap?
* Leonard Bernstein spreekt tijdens een van de Young People's Concerts * Leonard Bernstein, 'Lucky to be me', uit: On the Town, studio-orkest o.l.v. Leonard Bernstein * Aaron Copland, Doppio movimento, uit: Appalachian Spring, New York Philharmonic Orchestra o.l.v. Leonard Bernstein * Igor Stravinsky, Glorification de l'élue, uit: Le sacre du printemps,  New York Philharmonic Orchestra o.l.v. Leonard Bernstein * Gustav Mahler, deel 4 (Finale), uit: Zesde symfonie, Wiener Philharmoniker o.l.v. Leonard Bernstein * Leonard Bernstein, 'I Don’t Know', uit: Mass, Baltimore Symphony Orchestra o.l.v. Marin Alsop * Benjamin Britten, Sunday Morning, uit Four Sea Interludes, Boston Symphony Orchestra o.l.v. Leonard Bernstein

Het is niet eens carnaval. En toch kletsen Joris en Guido drie kwartier over zotheid. Muziek om bij te lachen dus, vanaf de Middeleeuwen tot nu, van kroegjool tot waanzin tot olala… Erasmus kijkt om de hoek, maar ook een schuine Erwin Schulhoff ('sneller, sneller!') en een nog schuinere Wolfgang Amadeus Mozart. Baf! Boink! Oempf? Van de zotte! Speellijst
* 'Bacche, bene venies', uit: Carmina Burana, Datura
* 'Alleen al door haar aanblik heeft de Zotheid de zorgen van haar toehoorders verjaagd', uit: Lof der zotheid, Jordi Savall, Maike Boerdam
* Josquin Baston, 'Een meysken was vroech opgestaen', Ratas del viejo mundo
* Giovanni Paolo Foscarini, Folia, Private Musicke
*  W.A. Mozart, 'Leck mich im Arsch', Sabine Devieilhe (sopraan), Pygmalion o.l.v. Raphaël Pichon
* Luciano Berio, Sequenza III, Sabina Meyer
* Stripsody, Cathy Berberian
* Erwin Schulhoff, Sonata erotica, Loes Luca

Vraag van een trouwe luisteraar: wat maakt een werk tot een meesterwerk? Simpel, dachten Guido en Joris. Maar een sluitend antwoord formuleren bleek nog niet zo makkelijk. De klassieke kletsers gaan daarom te rade bij een paar persoonlijke favorieten. En nee, niet de Matthäus! Via bejubelde muziek en vergeten noten bereiken ze een soort van conclusie. Speellijst * Claudio Monteverdi, ‘Possente spirto, e formidabil nume’, uit L’Orfeo. Valerio Contaldo (tenor), Cappella Mediterranea o.l.v. Leonardo Garcia-Alarcón * Jean Gilles, Graduel, uit Requiem. La Chapelle Royale o.l.v. Philippe Hereweghe * Joseph Haydn, Kyrie, uit Nelsonmis. The English Concert and Choir o.l.v. Trevor Pinnock * Franz Schubert, Adagio, uit Strijkkwintet. Alban Berg Quartett, Heinrich Schiff (cello) * Arvo Pärt, Ode III, uit Kanon Pokajanen. Cappella Amsterdam o.lv. Daniel Reuss * Louis Andriessen, uit De Staat.  Los Angeles Philharmonic Orchestra, Synergy Vocals o.l.v. Reinbert de Leeuw

Joris en Guido duiken in hun eigen vak: de muziekkritiek. Ze behandelen gevoelige kwesties. Hoe ver mag je gaan in het formuleren van je mening? En schreven recensenten vroeger niet veel gemener? Ze halen er meteen maar een tijdgeestexpert bij: Han van Bree. Hij verzorgde vier decennia lang de boekenserie Het aanzien van…, met foto’s en korte verhalen over het voorbije jaar. Van muziek houdt hij toevallig ook, en dat merken de kletsers. Vanwaar in het klassieke wereldje toch die minachting voor Andrew Lloyd Webber? En waarom krampachtig vasthouden aan de verdeling in genres? Er bestaat toch alleen muziek die je wel of niet raakt?
Speellijst
Rufus Wainwright, Amsterdam Sinfonietta, Who By Fire
Anton Bruckner, Derde symfonie, deel 1, Gemässigt, mehr bewegt, misterioso, Wiener Philharmoniker o.l.v. Bernard Haitink
Matthijs Vermeulen, Vijfde symfonie, deel 1, Adagio, Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Roelof van Driesten
Gregoriaans, Coro de Monjes del Monasterio Benedictino de Santo Domingo de Silos
Henryk Górecki, Kleines Requiem für eine Polka, deel 1, Tranquillo, Schönberg Ensemble o.l.v. Reinbert de Leeuw

De sterkhouder van het Franse ensemble La Tempête, Simon-Pierre Bestion, ontketent een storm in oudemuziekland. Met spraakmakende programma’s, waarin hij traditie aan vernieuwing knoopt en met zevenmijlslaarzen door de eeuwen heen stampt, een originele visie en vooral héél veel – pardon my French – kloten beneemt hij de luisteraar steevast de adem. Althans, de luisteraar die openstaat voor zijn duivelskunsten. Aan het einde van de zomer is Bestion één van de artists in residence van het Festival Oude Muziek Utrecht. Guido en Joris, beiden geïntrigeerd door de 35-jarige Fransman, kletsen alvast over ’s mans carrière en levensloop.  
Speellijst:
* Claudio Monteverdi, La Tempête, Simon-Pierre Bestion, Francisco Mañalich, Vespro della Beata Vergine, SV 206: Faux-bourdon Domine ad adjuvandum me
* Heinrich Schütz, Weser-Renaissance Bremen, Unknown Artist, Manfred Cordes, Historia der Auferstehung Jesu Christi, Op. 3, SWV 50: No. 2, Da der Sabbath vergangen war
* Heinrich Schütz, La Tempête, Simon-Pierre Bestion, Historia der Auferstehung Jesu Christi, Op. 3, SWV 50: Der Ostermorgen, Pt. 1
* Henry Purcell, La Tempête, Simon-Pierre Bestion, Anthem Z. 24, Let Mine Eyes Run Down With Tears
* Anoniem, La Tempête, Simon-Pierre Bestion, Adrian Sîrbu, Tin timioteran
* Pierre de Manchicourt, La Tempête, Simon- Pierre Bestion, Messe de requiem: Introït

Te gast aan tafel: Lucie Horsch! Ze is al jaren een vermaarde blokfluitist, maar duikt ook steeds vaker op als pianist en zangeres. En toch is ze pas 23. Aan Joris en Guido vertelt ze over musici die haar inspireren, van de mezzosopraan Lorraine Hunt tot de kora-speler Ballaké Sissoko. Ze gooit een steen in de vijver van diversiteit en inclusie. Strenge subsidie-eisen aan kunstenaars? Laat ze lekker vrij, vindt lucide Lucie. Als de overheid het muziekonderwijs serieus neemt, volgt de kansengelijkheid vanzelf. Zelf speelt ze trouwens zo divers als maar kan. Luister maar naar dat swingende stukje Charlie Parker, of die oermelancholieke traditional.
Speellijst:
* Zequinha de Abreu, Tico tico, arr. Charlie Parker, Lucie Horsch (blokfluit), Fuse
* Passages in Imitation of the Trumpet, Pedro Memelsdorff (blokfluit), Andreas Staier (klavecimbel)
* Georg Friedrich Händel, ‘New Scenes of Joy’, uit: Theodora, Lorraine Hunt Lieberson (mezzosopraan), Orchestra of the Age of Enlightenment o.l.v. Harry Bickett
* Ludwig van Beethoven, Pianosonate nr. 31 (Op. 110), deel III (Adagio ma non troppo), Aleksej Ljoebimov
* traditional: She Moved Through the Fair, Lucie Horsch (blokfluit)
* Sinanon saran (Chant de griot), Kassé Mady Diabaté (zang), Ballaké Sissoko (kora), La Capella Reial de Catalunya o.l.v. Jordi Savall

Joris en Guido proberen de vinger te krijgen achter een opwindend maar vaag genre: barokfolk. Niemand weet wat het precies inhoudt, dus iedereen gaat ermee aan de haal. Waarover de mannen zoal kletsen: Duitse pagan folk, Amerikaanse jaren-zestigfolk, Angelsaksische folk met een barok sausje. Er duiken nieuwe helden op, zoals de Franse fluitspeler François Lazarevitch en de Noorse barokviolist Bjarte Eike. Blijkt barokfolk uiteindelijk te draaien om vrolijk gezwier en peilloze melancholie, als het even kan in de pub met een pint erbij.  Pusht Guido meteen de mooiste track van 2022: Music For a While van Henry Purcell. Inclusief jazzy plukbas en de gezalfde stem van Berit Norbakken.
Speellijst:
Anoniem, Turlurù, Marco Beasley, L’ Arpeggiata o.l.v. Christina Pluhar
Faun, Federkleid
Phil Ochs, Cross my Heart
Gene Clark, The Gosdin Brothers, Echoes
John Peacock, Cuckold Come Out the Armery, Les Musiciens de Saint-Julien, o.l.v. François Lazarevitch
Georg Philipp Telemann - anoniem, Vitement – Braul Oltenesc, Les Musiciens de Saint-Julien o.l.v. François Lazarevitch
Niel Gow’s Lament for the Death of His Second Wife, Barokksolistene o.l.v. Bjarte Eike
Henry Purcell, Music For a While, Berit Norbakken, Barokksolistene o.l.v. Bjarte Eike

Het is echt niet dat onze Klassieke kletsers overtuigde monarchisten zijn. Maar ze zagen de kroning van Charles III van het Verenigd Koninkrijk als dé kans om een aflevering op te nemen over een subgenre: kroningsmuziek. Op 6 mei krijgt Karel de St Edward’s Crown opgezet tijdens een dienst in Westminster Abbey. Welke feestelijk nationalistische klanken gaan de kerk op die dag vullen? Naast Londen bezoeken Guido en Joris ook vorstelijk Praag, Reims, Boedapest en Amsterdam. Ga mee op een trip down monarchy lane!
Gedraaide muziek
Marin Mersenne, L’entrée, Oltremontano o.l.v. Wim Becu
Georg Friedrich Händel, Zadok, the priest, The Choir of Westminster Abbey, The English Concert o.l.v. Trevor Pinnock
Tony Britten, tune van de Champions League
Hans Zimmer, titelmuziek van The Crown
Deslauriers, Domine fac salvum regem, Ensemble Correspondances o.l.v. Sébastien Daucet
Wolfgang Amadeus Mozart, Sanctus uit Krönungsmesse, Susan Gritton (sopraan), St John’s Sinfonia o.l.v. Andrew Netsingha
Franz Liszt, Gloria uit Ungarische Krönungsmesse, koor en orkest van de kroningskerk Boedapest o.l.v. János Ferencsik
Herman van Veen, Later als ik groot ben, Amsterdams Kinderkoor, Matangi Quartet
Matthew Locke, Sarabande, Oltremontano o.l.v. Wim Becu

Journalisten wereldwijd zijn unaniem: de film Tár, met Cate Blanchett als de gelauwerde maar niets ontziende chef-dirigente van de Berliner Philharmoniker, is fantástisch. Páts, vijf sterren. Bóem, een meesterwerk. Maar Guido en Joris zagen toch echt een andere film. Sterker, Guido wilde in de pauze zelfs weglopen. En zo vormt Hollywoods laatste lieveling de aanleiding voor een gepeperde podcast over vrouwelijke dirigenten, van de tragische pionierster Antonia Brico tot de sensationele Mirga Gražinytė-Tyla. Hoor je het verschil tussen m/v/x  op de bok? Zijn vrouwen andere leiders? En hoe komt die film aan z’n quasi-filosofische blabla?
Speellijst
Leonard Bernstein, ouverture Candide, London Symphony Orchestra o.l.v. Marin Alsop
Mieczyslaw Weinberg, 21ste symfonie, deel 6, Lento, City of Birmingham Symphony Orchestra o.l.v. Mirga Gražinytė-Tyla
Alban Berg, Lulu-suite, deel 3, Lied der Lulu, Ludwig o.l.v. Barbara Hannigan
Antonia Brico, fragment uit de film Antonia: A Portrait of the Woman

Muzikale lichtpuntjes in de duistere Middeleeuwen? Joh, meer dan genoeg. Neem de componist, zieneres en kruidenkundige Hildegard von Bingen (1098-1179). Aangespoord door Hildegarddagen in TivoliVredenburg (25 februari) en Muziekgebouw aan ’t IJ (26 februari) wijden onze muziekjourno’s een Klassieke Klets aan de verlichte klanken van de ‘Sibille van de Rijn’. Maar daar blijft het niet bij. Wanneer ging het eenstemmige gregoriaans over in meerstemmigheid? Hoe kan het dat de verzen van een 13de-eeuwse koning nog steeds fris en urgent klinken? En wat is het absolute hoogtepunt uit die woelige tijd? Tussen de bedrijven door verslaat Joris de draak, prefereert Guido een aardse Hildegard en ziet de maagd Maria dat het goed is. 
Gedraaide fragmenten: • Stabat Mater, monniken van de abdij in Clervaux (Luxemburg) • Hildegard von Bingen, O vos angeli, Anneliina Koskinen • Hildegard von Bingen, Ordo Virtutum, geïmproviseerde inleiding, Ars Choralis Köln • Hildegard von Bingen, O Jerusalem, aurea civitas, Tiburtina Ensemble • Alfonso el Sabio, Santa Maria, strela do dia, La Tempête o.l.v. Simon-Pierre Bestion • Alpha bovi et leoni, uit: Huelgas Codex, La Capella Reial de Catalunya o.l.v.  Jordi Savall • Guillaume de Machaut, Gloria uit Messe de Notre-Dame, Taverner Consort en Ensemble Organum